Με αυτή την κίνηση, θα...
αντιμετωπιστεί εν μέρει το «πάγιο» πρόβλημα του ογκώδους και αβάσταχτου χρέους, αλλά δεν θα λυθεί το πρόβλημα του ρευστού, του μεγάλου ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, η έλλειψη εξωτερικής ανταγωνιστικότητας και η επιδείνωση της βουτιάς στο ΑΕΠ και την οικονομική δραστηριότητα.
Για να επιλυθεί αυτό το τελευταίο, η Ιταλία, ίσως υποχρεωθεί, όπως άλλες περιφερειακές χώρες,να εξέλθει από την νομισματική ένωση και να επιστρέψει σε εθνικό νόμισμα,προκαλώντας ουσιαστικά την διάλυση της ευρωζώνης.
Μέχρι πρόσφατα επικρατούσε το επιχείρημα ότι η Ιταλία και η Ισπανία, σε αντίθεση με την εμφανώς χρεοκοπημένη Ελλάδα, είχαν πρόβλημα ρευστότητας αλλά όχι πρόβλημα επιβίωσης, δεδομένης της λιτότητας και των μεταρρυθμίσεων. Όταν όμως μια χώρα με πρόβλημα ρευστότηταςχάσει την αξιοπιστία της στην αγορά, χρειάζεται χρόνος –συνήθως ένα χρόνο και πάνω-για να αποκατασταθεί η αξιοπιστία με τις κατάλληλες στρατηγικές. Οπότε, αν δεν υπάρχει πιστωτής εσχάτης ανάγκης που να αγοράζει τα κρατικά ομόλογα έως ότου αποκατασταθεί η αξιοπιστία, μια χώρα με πρόβλημα ρευστότητας αλλά όχι επιβίωσης, αποκτά πρόβλημα επιβίωσης.
Γι’αυτό η Ιταλία και οι άλλες αξιόχρεες χώρες με έλλειμμα ρευστότητας, χρειάζονται ένα «μεγάλο μπαζούκα» που θα αποτρέψει την παραπάνω αυτό-εκπληρούμενη προφητεία.Το πρόβλημα είναι, όμως, ότι δεν υπάρχει αξιόπιστος δανειστής εσχάτης ανάγκης στην ευρωζώνη.
Η ΕΚΤ θα μπορούσε να αναλάβει την βρόμικη δουλειά της συγκράτησης της Ιταλίας και της Ισπανίας, αλλά δεν θέλει να την κάνει γιατί είναι τεράστιος κίνδυνος για την αξιοπιστία της και επιπλέον δεν μπορεί, καθώς υποχρεώνεται από τις συνθήκες να μην κάνει απευθείας διασώσεις.
Εν τω μεταξύ τα κεφάλαια του ταμείου διασώσεων EFSF έχουν ήδη δεσμευθεί για Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία και τις τράπεζές τους και δεν μένουν αρκετά για Ιταλία και Ισπανία. Γίνονται προσπάθεια για πιστωτική μόχλευση της τάξης των 2 τρισ. ευρώ στο EFSF αλλά δεν πρόκειται να γίνει, γιατί το EFSF δεν είναι άλλο από μια τεράστια τιτλοποιημένη πιστωτική υποχρέωση, ένα CDO, στο οποίο ένα μάτσο υποβαθμισμένες οικονομίες προσπαθουν ως εκ θαύματος θα αποκτήσουν αξιολόγηση ΑΑΑ.
Το προτεινόμενο εργαλείο ειδικών σκοπών SPV του EFSF είναι άλλη αποτυχία, γιατί σημαίνει ότι τα αποθέματα των κεντρικών τραπεζών θα γίνουν ένα μετοχικό μερίδιο μέσω του οποίου τα «αναδυόμενα» ταμεία κρατικών επενδύσεων SWF και οι αναπτυσσόμενες χώρες Bric θα μπορούν να προσφέρουν πόρους σε οικονομίες ΑΑΑ. Αυτό πάλι ακούγεται σαν τεράστια απάτη sub-prime CDO και γι’ αυτό δεν το θέλει η γερμανική Bundesbank.
Ούτε μια αλλαγή στην ιταλική κυβέρνηση θα επιλύσει το θεμελιώδες πρόβλημα της χώρας. Η οικονομική παραγωγή έχει πέσει σε φαύλο κύκλο και η λιτότητα και οι μεταρρυθμίσεις θα χειροτερέψουν την ύφεση. Ούτε η αναδιοργάνωση χρέους, που θα προκαλέσει μεγάλες ζημιές και απώλειες στους πιστωτές από την Ιταλία και το εξωτερικό, δεν θα αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητα. Για να γίνει αυτό χρειάζεται πραγματική υποτίμηση, που είναι αδύνατον να προκύψει από την αποδυνάμωση του ευρώ, με δεδομένες τις πολιτικές της Γερμανίας και της ΕΚΤ, ούτε μέσω αποπληθωρισμού ή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, που χρειάζονται πολύ χρόνο για να μειώσουν το εργατικό κόστος.
Η μόνη επιλογή που μένει ανοιχτή, είναι η εγκατάλειψη του ευρώ και η επιστροφή στην λιρέτα και άλλα εθνικά νομίσματα. Φυσικά, έτσι θα προκληθεί υποχρεωτική μετατροπή των χρεών σε ευρώ, σε χρέη σε εθνικό νόμισμα.
Η ευρωζώνη μπορεί να επιβιώσει με αναδιοργάνωση χρέους ή έξοδο μικρής χώρας, όπως η Ελλάδα ή η Πορτογαλία. Όμως αν η Ιταλία ή/και η Ισπανία αναδιοργανώσουν ή φύγουν,ουσιαστικά θα επέλθει η διάσπαση της ευρωζώνης.
Μόνο αν η ΕΚΤ γίνει απεριόριστος πιστωτής εσχάτης ανάγκης και μειώσει τα επιτόκια στο μηδέν, σε συνδυασμό με πτώση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ και με δημοσιονομική ώθηση από την Γερμανία και τον πυρήνα της ευρωζώνης παράλληλα με λιτότητα στην περιφέρεια, θα μπορούσε ίσως να σταματήσει η επικείμενη καταστροφή.
Ο αρθρογράφος είναι πρόεδρος της Roubini Global Economics, καθηγητής στο Stern School στο New York University και εκ των συγγραφέων του έργου «Crisis Economics».
The Financial Times Ltd. All rights reserved.
www.euro2day.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου